Ράδιο Ποιητών | 1 Σωτ. Πάστακας Η ποίηση γέφυρα μεταξύ πολιτισμών

του Domenico Carrara, 6 Ιουνίου 2019

Στο Baronissi, επαρχία του Salerno, από το 1996 υπάρχει μια δομή που φιλοξενεί και παρουσιάζει στην Ιταλία ποιητές διεθνούς φήμης: είναι το «Σπίτι της Ποίησης (Casa della Poesia που συνδέεται με τις εκδόσεις Multimedia, και έχει κατονομαστεί από τον Erri De Luca «μια στέγη για μια περιπλανούμενη τέχνη». Εκεί, χάρη στις συναντήσεις που διοργανώθηκαν από τους υποστηρικτές της, Sergio Iagulli και Raffaella Marzano, συναντάμε τον Σωτήρη Πάστακα. Ο Σωτήρης, θεωρείται από μερικούς κριτικούς ως ο μεγαλύτερος εν ζωή Έλληνας ποιητής· πρώην ψυχίατρος, σπούδασε Ιατρική μεταξύ Νάπολης και Ρώμης και, εκτός του ότι είναι ένας από τους πιο αγαπητούς συγγραφείς στην Ιταλία· είναι και μεταφραστής Ιταλών ποιητών.

Domenico Carrara: Αναφέρατε ότι «η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα όπου το ηλιοβασίλεμα, προς το Σούνιο ή στην επιστροφή, μπορεί να διαρκέσει ολόκληρη ζωή». Πόσο δυνατός είναι ο δεσμός με τις ρίζες σας και πόσο έχει επηρεάσει το έργο σας;

Ράδιο Ποιητών | 1 Σωτ. Πάστακας Η ποίηση γέφυρα μεταξύ πολιτισμών

Σωτήρης Παστάκας: Είχα την τύχη να γνωρίσω εξαιρετικούς δασκάλους. Δεν το υποπτευόντουσαν κι οι ίδιοι και ούτε καν το έπαιζαν δάσκαλοι· εγώ όμως τους ένιωθα και τους αναγνώριζα κατ’ αυτόν τον τρόπο. Ήμουν μόλις 20 χρονών όταν ένας από αυτούς μου είπε ότι, αν ήθελα πραγματικά να ασχοληθώ με τη συγγραφή, έπρεπε να επιστρέψω αμέσως στην Ελλάδα, μετά το έλος των σπουδών μου.

Ο ποιητής πρέπει να αισθάνεται τη γλώσσα του τριγύρω του, είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο, σε όλες τις παραμορφώσεις της και στις διάφορες ιδιωματικές της εκφράσεις: από τη λόγια εκφορά έως το λαϊκό ιδίωμα. Να του είναι οικεία τα λογοπαίγνια στη λαϊκή αγορά, στο λεωφορείο, στο μετρό και ούτω καθεξής. Έτσι, αναγνωρίζοντας ότι οι ρίζες ενός ποιητή είναι οι μητρικές λέξεις, ναι: ένας ποιητής πρέπει να κολυμπάει στη γλώσσα του για να αρθρώσει ένα ρήμα.

D.C.: Έχει επηρεάσει η κρίση την αντίληψή σας τα τελευταία χρόνια;

Σ.Π.: Ένιωσα την υπαρξιακή και καλλιτεχνική κρίση πριν από την οικονομική κρίση: οπότε μπόρεσα να γράψω για τη χρηματοπιστωτική κρίση ήδη από το 2009, πριν από την επίσημη ανακοίνωσή της, και ως προφήτης· μία από τις ιδιότητες που χαρακτηρίζουν τον πραγματικό ποιητή.

Όμως, ανεξάρτητα από τη κρίση του τραπεζικού συστήματος και τις αποτυχημένες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης· ο καλλιτέχνης, ο ποιητής είναι εκτεθειμένος στη κρίση: ζει πάντα στη κρίση. Να θέτετε αποστάσεις από τους καλλιτέχνες με μεγάλη αυτοπεποίθηση που κάνουν την καλλιτεχνική τους σταδιοδρομία σαν τραπεζίτες … δυστυχώς!

Ράδιο Ποιητών | 1 Σωτ. Πάστακας Η ποίηση γέφυρα μεταξύ πολιτισμών

Ράδιο Ποιητών | 1 Σωτ. Πάστακας Η ποίηση γέφυρα μεταξύ πολιτισμών

D.C.: Σπουδάσατε ιατρική στη Ρώμημεταφράζετε επίσης την ιταλικήποίησηαγαπάτε αυτή τη χώρακαι τους συγγραφείς της;

Σ.Π.: Έφτασα στη Νάπολη στις αρχές του Σεπτέμβρη του 1972 δεν είχα κλείσει ακόμη τα δεκαοκτώ, στην Ελλάδα επικρατούσε η δικτατορία των συνταγματαρχών, και εκπαιδεύτηκα σε κείμενα Ιταλών ποιητών. Η όλη μου ποιητική και ανθρώπινη ευαισθησία έχει σφυρηλατηθεί, εδώ στη Νάπολη μέχρι το τέλος του 1973 και από τον Ιανουάριο του 1974 μέχρι το καλοκαίρι του 1982 στη Ρώμη, όπου αποφοίτησα από την Ιατρική και τη Χειρουργική.

Δέκα χρόνια φωτιάς: συμμετοχή σε συλλογικότητες· πορείες· συναυλίες και ατελείωτες αναγνώσεις. Ως μη-συστημικός συγγραφέας συχνά αστειεύομαι με τους Έλληνες ομότεχνούς μου, δηλώνοντας τον εαυτό μου ως «Ιταλό» (γέλια).

D.C.: Επί χρόνια ασκήσατε το επάγγελμα του ψυχιάτρουη γραφή μπορεί να έχει θεραπευτική ιδιότητα;

Σ.Π.: Η γραφή έχει αυτήν την καθεαυτού απελευθερωτική λειτουργία και μπορεί σίγουρα να θεραπεύσει κι από τους εντονότατους ερωτικούς προβληματισμούς: όσοι δεν έχουν γράψει ένα ποίημα αγάπης στα νιάτα τους ας ρίξουν τον πρώτο λίθο!

Ως δάσκαλος βιωματικής γραφής, ενθαρρύνω τους μαθητές να γράφουν, και παρατηρώ ότι πολλοί απ’ αυτούς έρχονται για να αναζητήσουν απλώς κάποιο είδος ομαδικής θεραπείας. Η γραφή σαν αυτο-ίαση είναι θετική· το να γράφεις σαν θεραπεία και στη συνέχεια να αναπτύσσεις προσωπικές φιλοδοξίες λογοτέχνη: είναι ένα τεράστιο λάθος.

Ράδιο Ποιητών | 1 Σωτ. Πάστακας Η ποίηση γέφυρα μεταξύ πολιτισμών

Ράδιο Ποιητών | 1 Σωτ. Πάστακας Η ποίηση γέφυρα μεταξύ πολιτισμών

D.C.: Ποιος θα πρέπει να είναικατά τη γνώμη σαςο ρόλος του ποιητικού λόγου;

Σ.Π.: Ο ποιητικός λόγος θα πρέπει να έχει την κανότητα να μεταμορφώνει τις ιδέες που έχουμε για τον κόσμο. Να δημιουργεί μια νέα προοπτική για τα καθημερινά πράγματα και τις σχέσεις μας. Να προκαλεί αφύπνιση στα ήθη, στην ηθική και στα συναισθήματά μας.

Αν μετά την ανάγνωση ενός ποιήματος παραμείνουμε ο εαυτό μας· σημαίνει ότι δεν μας έχει αγγίξει ο ποιητικός λόγος: και σας προσκαλώ να υιοθετήσετε αυτή τη μέθοδο για να αξιολογήσετε την ποίηση που διαβάζετε. Η ποίηση πρέπει να ταρακουνάει τον εφησυχασμό· όχι μόνο επιφανειακά, αλλά μέχρι τον σκληρό πυρήνα του ελαστικού εγώ μας απέναντι στο αδιέξοδο του καταναλωτικού ανθρώπου.

Ράδιο Ποιητών | 1 Σωτ. Πάστακας Η ποίηση γέφυρα μεταξύ πολιτισμών

D.C.: Ποια από τις πολυάριθμες ποιητικές συλλογές σας, πιστεύετε ότι σας εκπροσωπεί περισσότερο ;

Σ.Π.: Τα 100 ποιήματα της «Τριλογίας» (Χαμένο κορμί, Συσσίτιο, Ροή ρακής) ή Food Line, όπως την ονόμασε και θέλησε να τη μεταφράσει ο Jack Hirschman ή Γεύμα για τους φτωχούς, όπως μεταφράστηκε στα ιταλικά.

D.C.: Πώς ήρθατε σε επαφή με το “Σπίτι της Ποίησης (Casa dellaPoesia)”, και πόσο σημαντική είναι αυτή η συνεργασία για σας;

Σ.Π.: Οι φίλοι στην Ελλάδα πιστεύουν ότι είναι το αποτέλεσμα της δεκαετούς παραμονής μου ως φοιτητή στην Ιταλία. Ορισμένοι που με ξέρουν καλύτερα, πιστεύουν ότι η συνεργασία έγινε χάρη της πρώην Ιταλίδας συζύγου μου, από την Πούλια. Κανένας δεν σκέφτηκε ότι είχα τον Τζακ Χίρσμαν (Jack Hirschman) ως πρεσβευτή. Τον συνάντησα το 2003 στο Σαν Φρανσίσκο και με εντυπωσίασε από τη πρώτη στιγμή.

Την έκανα κοπάνα αμέσως από το APA, το συνέδριο των Αμερικανών ψυχιάτρων, και ήμουν μαζί του μέρα νύχτα, τρώγοντας κινέζικο φαγητό στην ταβέρνα που έτρωγε ο Γκρέγκορι Κόρσο (Gregory Corso), όπου τον πετούσαν έξω μεθυσμένο τρεις φορές στις δύο. Στη συνέχεια αντί να επιστρέψω στην Ελλάδα με τους συναδέλφους ψυχιάτρους, ακολούθησα τον Τζακ στη Βένις, στο Λος Άντζελες, (Venice, Los Angeles), σε μια παρουσίαση του ποιητικού του έργου, και κατόπιν με προσκάλεσε σ’ ένα πάρτι στο σπίτι ενός φίλου όπου είχα το μοναδικό deja vu και deja vecu της ζωής μου, σε ηλικία 49 ετών.

Ράδιο Ποιητών | 1 Σωτ. Πάστακας Η ποίηση γέφυρα μεταξύ πολιτισμών

Τρία χρόνια αργότερα ο Τζακ με πρότεινε στο «Σπίτι της Ποίησης (Casa della Poesia)» ως ποιητή για το φεστιβάλ του Σαράγιεβο το 2006, και η πρόταση έγινε αποδεκτή. Από τότε γεννήθηκε μια έντονη δημιουργική φιλία, μια συνεχής ανταλλαγή συναισθημάτων και εμπειριών με αναγνώσεις σε όλο το μήκος και πλάτος της ιταλικής «μπότας»: φτάνοντας στο 2016 με τη δημοσίευση της προσωπικής μου ανθολογίας «σώμα Με σώμα» και φέτος με τη συλλογή «Όρος Αιγάλεω» με εικονογράφηση του Μάρκο Βέκιο (Marco Vecchio).

Για μένα το μεγάλο δώρο που μου έκανε ο Τζακ (Jack) είναι η αμοιβαία εμπιστοσύνη με το «Σπίτι της Ποίησης (Casa della Poesia)», η συνεχής ανταλλαγή ιδεών, πάθους και αντίστασης, ο μοναδικός τρόπος έκφρασης και ποιητικής δημιουργίας (με κεφαλαίο Π) σε αυτόν τον αιώνα των γραφομανών.


Ο Domenico Carrara γεννήθηκε το 1987 στην Atripalda, επαρχία του Avellino. Δημοσίευσε τα εξής βιβλία: Ξαναβρίσκοντας τα αστέρια, (“A riprendere le stelle”, εκδόσεις Il filo, 2009), Βαγόνι 8, (“Binario 8”, εκδόσεις Photocity, 2012), Υπάρχουν εκείνοι που παραπονιούνται για την βροχή, (“C’è chi si lamenta della pioggia”, εκδόσεις Homo Scrivens, 2014) και Μνημοσύνη με εικονογραφήσεις της Σόνια Τζανπάολο, (“Mnemosine” con le illustrazioni di Sonia Giampaolo, εκδόσεις Homo Scrivens, 2019). Έχει συμμετάσχει σε διάφορες ανθολογίες. Για το ιστολόγιο Identità Insorgenti φροντίζει να δίνει το λόγο στους ποιητές του Νότου της εποχής μας.

ΠΗΓΗ: Identità Insorgenti-exitirion.wordpress.com

SEE ALSO:

Γιατί να γίνεις Μέλος | Why become our member | Join our Team

Δύο Tρόποι για να γίνετε Mέλος στην Oμάδα του Poets-Radio 

ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΠΙΛΕΞΕΤΕ ΤΟΝ ΣΤΑΘΜΟ ΜΑΣ | WHY CHOOSE THE POETS-RADIO

ΕΛΑ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΜΑΣ -ΠΡΟΩΘΗΣΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΣΟΥ- ΣΤΕΙΛΕ EMAIL – ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ